Türkiye ile Azerbaycan arasında son iki aydır süregelen siyasi gerginlik, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in 8 Kasım tarihinde Şuşa'da gerçekleştirdikleri zirve sonucunda yatışmış görünmektedir.
Erdoğan ve Aliyev, iki devlet arasındaki bağların güçlü olduğunu belirterek, son dönemdeki krizin arkasında iki ülke arasındaki ilişkileri zedelemeye çalışan çevrelerin bulunduğunu ifade ettiler. Erdoğan ayrıca Türkiye ve Azerbaycan'ın ayrı devletler ve farklı kurumsal yapılara sahip olduğunu dile getirdi.
İlişkilerini tek millet ve iki devlet anlayışıyla yürüten ve stratejik ortaklık temelinde işbirliğini geliştiren Türkiye ile Azerbaycan, eylül ayından bu yana siyasi bir gerilim yaşamaktaydı.
Bu durumun temel sebebi, Azerbaycan'ın ilk, orta ve lise üniformalarının laiklik ilkesine uygun olması yönündeki düzenlemesinin Türkiye'deki bazı çevreler tarafından başörtüsü yasağı şeklinde yorumlanması ve Aliyev yönetimine tepki gösterilmesiydi.
Cumhurbaşkanlığı danışmanı Oktay Saral, 12 Ekim tarihinde sosyal medya üzerinden Aliyev yönetimine tepki göstererek bu kararın düzeltilmesini talep etmişti. Saral, 26 Ekim'de istifa etmesine rağmen bu adım Bakü açısından yeterli bulunmamıştı.
Aliyev, Türkiye'den gelen eleştirilere doğrudan isim vermeden sert tepki göstermiş ve Ankara için önem arz eden Türk Devletleri Teşkilatı liderler zirvesine katılmayarak gerilime yönelik en somut karşılığı vermişti.
Azerbaycan devlet medyasında yayımlanan analizlerde de Türkiye'deki bazı kesimlerin Azerbaycan'ın bağımsız bir devlet olduğunu göz ardı etmemesi ve iç işlerine müdahale etmemesi gerektiği vurgulanmıştı.
Bu süreçte Erdoğan ile Aliyev arasındaki doğrudan iletişimin sürmesi ve dışişleri bakanlıklarının attığı adımlar, krizin daha fazla büyümesini önleyen etkenler arasında yer aldı.
Erdoğan, Ermenistan karşısında kazanılan Karabağ Zaferi'nin altıncı yıl kutlamalarına katılmak üzere 8 Kasım'da Şuşa'ya bir ziyaret gerçekleştirdi ve bu seyahat iki liderin gerilim sürecindeki ilk yüz yüze teması oldu.
Ziyaret boyunca Aliyev'in Erdoğan'ı havalimanında karşılaması ve liderlerin aileleriyle birlikte sergiledikleri samimi tutum dikkat çekti.
Basın toplantısında da bu olumlu atmosfer devam ederken, liderler iki ülke ilişkilerinin önemini ve sarsılmaz yapısını yinelediler.
Erdoğan, ilişkilerin testlerden geçerek bugüne ulaştığını belirterek bu gönül birliğinin yarınlara ışık tutan sönmez bir meşale olduğunu kaydetti.
Aliyev ise Erdoğan'ın programının yoğunluğuna rağmen Karabağ'da bulunmasının birliği dünyaya gösterdiğini ve bu birliğin ebedi olacağından şüphe duymadığını belirtti.
Her iki lider de açıklamalarında son dönemdeki gerginliğin iki ülke arasındaki sağlam dostluğu bozmak isteyen odaklardan kaynaklandığına dikkat çekti.
Gerilimin sebeplerine girmeyen ancak fitne odaklarına işaret eden Erdoğan, bu birlikteliğin birilerini rahatsız ettiğini belirtti.
Erdoğan, dezenformasyona itibar edilmemesi ve doğrudan iletişim kanallarının açık tutulması gerektiğini ifade etti.
Aliyev de kardeşliklerinin sarsılmaz olduğunu ve hiç kimsenin kişisel çıkarları uğruna bu dayanışmaya gölge düşürmesine izin vermeyeceklerini vurguladı.
Erdoğan'ın açıklamalarındaki en dikkat çekici kısımlardan biri farklı devletler ve farklı kurumsal yapılara sahip olduklarını vurgulamasıydı.
Azerbaycan'ın Türkiye'ye yönelik eleştirilerinin temelinde Ankara'nın Bakü'nün iç ve dış politika tercihlerine saygı göstermemesi ve büyük ağabey gibi davranması yer alıyordu.
Bu bağlamda, Azerbaycan'ın İsrail ile geliştirdiği ilişkiler kapsamında İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un 15 Ekim'de Bakü'deki bir konferansa davet edilmesinin Ankara'yı rahatsız ettiği biliniyordu.
Aliyev, 2 Ekim'deki parti kurultayında Türkiye'yi doğrudan hedef almadan dış politikalarını kimsenin müdahalesine izin vermeyecek şekilde oluşturduklarını ve kimsenin himayesine ihtiyaç duymadıklarını söylemişti.
Erdoğan'ın farklı devlet ve kurumsal yapı vurgusunun, Bakü'nün hassasiyetlerinin Ankara tarafından dikkate alındığı şeklinde değerlendirildiği ifade ediliyor.
Tarafların bu mesajlarla geride bıraktığı krizin ardından Aliyev'in, 11-12 Kasım'da Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen iklim zirvesine katılarak Erdoğan'ın ziyaretine karşılık vereceği kaydedilmektedir.