Birleşmiş Milletler'in 31. iklim müzakereleri bu yıl 9-20 Kasım arasında Antalya'da Türkiye ve Avustralya eş başkanlığında düzenleniyor. COP, Taraflar Konferansı anlamına geliyor ve taraflar, 1992 yılında ilk BM iklim anlaşmasına imza atan yaklaşık 200 ülkeyi ifade ediyor. COP31 Başkanı, Türkiye'nin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum olurken, müzakerelere Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen liderlik ediyor.
COP31, küresel iklim hedeflerine ilişkin uyarıların sertleştiği ve aşırı hava olaylarının dünyanın birçok bölgesinde ağır sonuçlar doğurduğu bir dönemde gerçekleşiyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın ekim ayında yayımladığı rapora göre, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlama fırsatı büyük ölçüde kaçırılmış durumda. Ancak rapor, hızlı ve keskin adımlarla sıcaklık artışının sınırlandırılabileceğini ve yüzyıl sonuna doğru yeniden 1,5°C seviyesine dönülebileceğini vurguluyor.
Antalya'daki zirvede ele alınan en önemli konulardan biri Belem-Antalya Adil Geçiş Mekanizması oldu. Geçen yıl Brezilya'nın Belem kentinde düzenlenen COP30'un ana başarılarından biri bu mekanizmanın kurulması kararıydı. Mekanizma, fosil yakıtlardan uzaklaşırken bunun faturasının işçilere veya belirli bölgelere çıkarılmamasını öngörüyor. Ancak mekanizmanın görevi, finansman boyutu ve fosil yakıtlardan çıkışla bağlantısı gibi konularda hâlâ belirsizlikler bulunuyor.
İklim diplomasisinin en kritik pazarlıklarından biri olan finansman konusunda da önemli tartışmalar yürütülüyor. 2024 yılında Bakü'deki COP29'da ülkeler, gelişmekte olan ülkelere sağlanan finansmanı yıllık 300 milyar dolara çıkarmak konusunda anlaşmıştı. Ayrıca kamu ve özel kaynaklardan gelen katkılarla bu rakamın 2035 yılına kadar yıllık 1,3 trilyon dolara çıkarılması hedefleniyor. Ancak gelişmekte olan ülkeler ile gelişmiş ülkeler arasında bu hedefin nasıl gerçeğe dönüşeceği konusunda görüş ayrılıkları sürüyor.
Doğrudan sera gazı salımının azaltılmasına odaklanan Azaltım Çalışmaları Programı da Antalya'daki zirvenin kilit gündem maddeleri arasında yer alıyor. Programın bir kolaylaştırıcı platform olarak kalmasını isteyen ülkeler ile salımların azaltılması konusunda daha güçlü siyasi yönlendirmeler yapmasını savunan ülkeler arasında anlaşmazlık bulunuyor. Taraflar aksi karar vermezse programın 2026 sonunda bitmesi bekleniyor.
Uyum hedefleri kapsamında ise Bonn görüşmelerinde ülkeler, uyum göstergelerini geliştirecek teknik görev gücünün yapısı ve uyum finansmanının artırılması taahhüdünün nasıl takip edileceği konusunda anlaşamamıştı. Bu düğümün çözülüp çözülemeyeceği COP31'deki müzakerelere bağlı. Öte yandan fosil yakıtlardan çıkış konusu da çetrefilli başlıklar arasında yer alırken, Türkiye ve Avustralya'nın fosil yakıt üretimlerini artırma planları sivil toplum tarafından eleştiriliyor.
Türkiye ev sahipliği konusunda uygulama COP'u söylemini benimseyerek eylem gündemi adı verilen önceliklerini açıkladı. Bu gündemde elektrifikasyon oranının artırılması, küresel atık artışının yarıya indirilmesi, dirençli şehirler hedefiyle enerji tüketiminin azaltılması ve döngüsel ekonominin desteklenmesi gibi başlıklar yer alıyor. Resmi müzakerelerden farklı olarak bu gönüllü girişimlerde ilerleme için oybirliği gerekmiyor.