Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen 31. Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi'nde (COP31) gece saatlerinde paylaşılan son taslak metin tartışmalara neden oldu.
20 Kasım Cuma günü bitmesi öngörülen zirvede uzlaşma sağlanamaması dolayısıyla görüşmeler 14. güne sarktı ve son taslak hakkındaki nihai kararın bugün açıklanması bekleniyor.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Genel Kurul öncesi basına yaptığı değerlendirmede, hazırlanan örtü kararın onaylanması için devletlere çağrıda bulundu.
Kurum, genel kurulda bu kararın çıkması yönündeki iradelerini ortaya koyacaklarını belirterek tarafların söz sahibi olduğunu ve salonda samimiyet bulunması halinde bunun başarılabileceğine inandığını dile getirdi.
Kararın çıkmaması durumunda tıkanıklık yaşanacağı uyarısında bulunan Kurum, bu durumun COP sürecini çıkmaza sokacak olanlarca sorgulanması gerektiğini, kararların neden ilerletilemediğini sordu.
Taslak belgede, ülkelerin 2015 Paris Anlaşması'ndaki küresel sıcaklık artışını sanayi öncesine göre 1,5 dereceyle sınırlama hedefini yakalayamayacakları açıkça kabul edilirken, bu sınırın aşılma miktarının ve süresinin kısıtlanmasının amaçlandığı ifade ediliyor.
Metinde en çok tartışılan başlıkların başında ise fosil yakıtlardan çıkış meselesi yer alıyor.
Belgede, iklim krizini tetikleyen bu enerji kaynaklarından kademeli olarak vazgeçilmesini öngören 2023 Dubai kararına genel bir atıf yapılıyor; ancak kömür, petrol ve doğal gazın açıkça anılmaması Avrupalı devletler ile çevre örgütlerinin beklentilerini boşa çıkardı.
Son taslağa Almanya ve Fransa'dan tepki gecikmedi. Almanya Çevre Bakanı Carsten Schneider, taslağa onay vermediklerini belirterek metinde fosil yakıtlardan uzaklaşmaya dair net bir taahhüt bulunmadığı için mevcut belgenin kabul edilemez olduğunu, Antalya'dan ayrılmadan önce 200'ü aşkın ülkenin uzlaşıya varıp varamayacağından şüphe duyduğunu kaydetti.
Fransa Çevre Bakanı Monique Barbut ise başkanlığın sunduğu metnin bir önceki yıla göre daha zayıf olduğunu savunarak geri adım atılmasını eleştirdi ve kömür, petrol ile doğal gazdan çıkış ifadesinin yer almamasının kabul edilemez olduğunu, AB ile müttefiklerinin gece boyunca hazırladığı uzlaşı önerisinin reddedildiğini aktardı.
Uluslararası camia 2023 Dubai zirvesinde fosil yakıtlardan vazgeçilmesi konusunda uzlaşmış ancak somut hedefler koyamamıştı; o tarihten beri BM müzakerelerinde Suudi Arabistan ve Rusya gibi üretici ülkelerin engelleri nedeniyle ilerleme sağlanamıyor, eski mutabakatların teyidi bile tartışmalı hale gelmiş durumda.
İklim zirvelerinin uzaması olağan karşıaklsa da derin görüş ayrılıkları alışılmadık bulunuyor; cumartesi günü çok sayıda bakan ve heyetin konferansı terk ettiği gözlendi ve kararlar için yaklaşık 200 ülkenin en az üçte ikisinin katılım şartı aranıyor.
Metinde Türkiye'nin önerdiği, elektrik tüketim payının 2035'e kadar yüzde 23'ten yüzde 35'e çıkarılmasını öngören elektrifikasyon hedefi ele alınırken, bu dönüşümün verimlilik ve yenilenebilir enerji bağlamında iklime katkı sağlayacağı, ancak taslakta sadece temiz enerji artış çabalarından söz edildiği ve bunun nükleer enerjiyi de kapsadığı ifade ediliyor.
Diğer taraftan metin, iklim finansmanı konusunda muğlak kalmaya devam ediyor; 2025'te Brezilya'da alınan sanayileşmiş ülkelerin yardımlarını 2035'e kadar üç katına çıkarma kararı teyit edilse de Afrika'nın beklediği ara hedefler veya toplam tutarlar belirlenmeyip Etiyopya'daki bir sonraki konferansa kadar yol haritası hazırlanması öngörülüyor.

