Anthropic'in Nasdaq Halka Arzı Yapay Zeka Sektörü İçin Kritik Sınav

Anthropic'in Nasdaq Halka Arzı Yapay Zeka Sektörü İçin Kritik Sınav

Anthropic hisselerinin nihai fiyatının 18 Kasım Çarşamba günü kesinleşmesi ve ertesi gün ABD'nin New York şehrindeki Nasdaq borsasında ANT sembolüyle işlem görmeye başlaması planlanıyor. Şirket, hisse başına 70 ila 78 dolar (64 ila 71 euro) arasında bir fiyat aralığı sunarken, bu aralığın ortalaması şirkete yaklaşık 1,2 trilyon dolar (1,1 trilyon euro) değer biçiyor. Bu halka arz, yatırımcıların yapay zekanın uzun vadede kâr elde edebileceğine duyduğu inancın bugüne kadarki en büyük testi niteliğini taşıyor.

Buna rağmen tüm çevreler ikna olmuş değil. Interfaith Center on Corporate Responsibility, SOC Investment Group ve Americans for Financial Reform Education Fund tarafından organize edilen bir bilgilendirme toplantısında konuşan yönetişim ve hukuk uzmanları, şirket izahnamesinde önemli risk işaretleri bulunduğuna dikkat çekti.

New York Belediyesi baş mali işler ve hesap verebilirlik yetkilisi Mark Levine, "Anthropic, halka arz için acele ediyor ancak kamuya açık bir şirket olarak faaliyet göstermeye ne kadar hazır olduğuna ilişkin temel soruları yanıtlamıyor," ifadelerini kullandı. Levine, şirketin, yapay zekadan kaynaklanabilecek "insanlığa yönelik felaket veya varoluşsal riskler" gibi tehlikelerle nasıl başa çıkacağını henüz netleştirmediğini belirtti.

Söz konusu halka arz öncesinde öne çıkan beş temel unsur bulunuyor.

Anthropic, 2021'in başlarında, ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'den ayrılan ve yapay zeka güvenliği alanındaki çalışmalarıyla tanınan bir grup araştırmacı tarafından hayata geçirildi.

Dario Amodei, OpenAI'ye henüz kâr amacı gütmeyen bir yapıdayken 2016 yılında katıldı. Şirketin güvenlik ekibine liderlik eden Amodei, yapay zeka modellerinin daha fazla veriyle eğitildikçe nasıl geliştiğini açıklayan "ölçeklenme yasaları" araştırmalarını yönetti. Kız kardeşi Daniela Amodei ise 2018'de şirkete katılarak güvenlik ve politika operasyonlarından sorumlu başkan yardımcılığı görevine geldi.

İki kardeş ve bazı meslektaşları, yapay zekanın geliştirilme süreçleriyle ilgili olarak Aralık 2020'de OpenAI yönetimiyle anlaşmazlık yaşayınca kurumdan ayrıldı. Yaklaşık dört hafta sonra Anthropic'i kuran ikili, o tarihten bu yana San Francisco merkezli rakip konumunda bulunuyor.

Anthropic'in başvuru dosyası, en büyük destekçileri arasında Amazon ve Google'ın ana şirketi Alphabet'in yer aldığını ortaya koyuyor. Microsoft, Nvidia ve Peter Thiel'in kurduğu Founders Fund da şirkete yatırım yapanlar arasında yer alıyor. Mayıstaki turda Anthropic, şirkete 965 milyar dolar (877 euro yerine 877 milyar euro) değer biçen yatırımcılardan 65 milyar dolar (59 milyar euro) topladı ve ilk kez değerlemesiyle OpenAI'yi geride bıraktı.

Dario Amodei'nin vizyonu iki ana akımdan etkilendi. Bunlardan ilki, gelişmiş yapay zekanın insanlık için varoluşsal riskler doğurabileceğini savunan Eliezer Yudkowsky ile anılan rasyonalist akım; diğeri ise kaynakların en yüksek faydayı sağlayacak şekilde rasyonel kullanılmasını savunan "etkin özgecilik" anlayışı.

Etkin özgecilik hareketiyle bağlantılı bağışçılar, Anthropic'in ilk finansmanının büyük kısmını karşıladı. Facebook kurucu ortağı Dustin Moskovitz, Skype kurucu ortağı Jaan Tallinn ve eski Google Yöneticisi Eric Schmidt ilk yatırım turunu destekledi.

Anthropic, hisse başına 70 ila 78 dolar (64 ila 71 euro) fiyatla 825 milyon hisse arz ediyor. Bunların yaklaşık 801 milyonunu yeni hisseler, 24 milyonunu ise mevcut hissedarların hisseleri oluşturuyor. Fiyat aralığının ortalamasıyla arzın yaklaşık 61 milyar dolar (55 milyar euro) gelir getirmesi ve tarihin en büyük borsa işlemlerinden biri olması bekleniyor.

Ayrıca Nvidia, Google ve Microsoft'un da aralarında bulunduğu yedi şirket, halka arzla eş zamanlı olarak oy hakkı olmayan 26 milyar dolar (24 milyar euro) değerinde hisse alımı için özel bir anlaşma imzaladı.

Yatırımcıların bu halka arzda elde edemeyeceği unsurların başında ise karar mekanizmalarında belirgin bir etki gücü geliyor. Anthropic, ABD yasalarına göre kârın yanı sıra belirli bir amacı da gözetmek zorunda olan bir "kamu yararı şirketi" statüsünde faaliyet gösteriyor. Şirketin misyonu, "insanlığın uzun vadeli yararı için gelişmiş yapay zekayı sorumlu biçimde geliştirmek ve sürdürmek" şeklinde tanımlanıyor.

Kurucular, hisse oylarının yüzde 50,1'ini elinde bulunduruyor. Bağımsız bir yapı olan Long-Term Benefit Trust ise şirket yönetim kurulundaki yedi üyeden dördünü tayin ediyor.

Vakfın beş mütevellisinden biri olan eski ABD Merkez Bankası (Federal Reserve) Başkanı Ben Bernanke dahil hiçbirinin şirkette finansal menfaati bulunmuyor.

Eleştirmenler, bu yapı nedeniyle dış yatırımcıların karar süreçlerinden dışlandığını savunuyor. Interfaith Center on Corporate Responsibility CEO'su Josh Zinner, "Anthropic, hissedarlara neredeyse hiç söz hakkı bırakmayacak bir yönetişim yapısı kurdu," diyerek şirketin dış denetime karşı koruma duvarı ördüğünü ifade etti.

Anthropic, yapay zeka altyapısı için gerekli çip, veri merkezi ve elektriği sağlamak amacıyla on yıllık süreçte altı tedarikçiye en az 518 milyar dolar (471 milyar euro) ödeme taahhüdünde bulundu. Bu tutarın yaklaşık yüzde 80'i iptal edilemez nitelikte olup kapasite kullanımından bağımsız olarak ödenecek.

Bu taahhütler bilanço üzerinde resmi borç olarak görünmese de borç gibi işlev görüyor. Buna karşılık, Anthropic'in en büyük müşterilerinin birçoğu harcamalarını diledikleri an azaltma ya da sonlandırma hakkına sahip. Şirket, yapay zekaya olan talebin mevcut işlem kapasitesini aşmaya devam edeceği öngörüsüne dayanıyor.

Şirket ayrıca sınırlı sayıda ortağa bağımlı durumda. 2025 gelirlerinin neredeyse yarısı, bulut altyapısı üzerinden yapay zeka hizmeti sunan Amazon ve Google üzerinden elde edildi. Aynı firmalar işlem gücünün büyük bölümünü karşılarken, belgelerde bu ortakların talep edilen kapasitenin tamamını sağlayamayabileceği uyarısı yer alıyor. Ayrıca belgede, büyük çaplı bir yapay zeka kazasının sigortalanamayacak düzeyde hasara yol açabileceği belirtiliyor.

Ocak ayında ABD Savunma Bakanlığı, Başkan Donald Trump döneminde Claude modelinin sınırsız kullanımını talep etti. Anthropic ise Amerikan vatandaşlarının kitlesi gözetimi ve tamamen otonom ölümcül silahlar olmak üzere iki kullanım alanına onay vermedi.

Şubat ayında Trump, federal kurumlara Anthropic teknolojisini kullanmama talimatı verirken, Savunma Bakanı Pete Hegseth şirketi genellikle yabancı düşmanlar için kullanılan bir tanım olan tedarik zinciri riski olarak nitelendirdi.

Doğrudan rakip konumundaki OpenAI halka arzını en erken 2027 yılına ertelerken, özel turda şirkete yaklaşık 1,25 trilyon dolar (1,14 trilyon euro) değer biçildiği bildiriliyor; bu rakam Anthropic'in değerlemesine oldukça yakın seyrediyor.

OpenAI özel bir şirket olduğundan verileri bağımsız denetimden geçmedi ve iki şirket bulut ortaklıkları üzerinden gelen gelirleri farklı şekillerde hesaplıyor. Bu nedenle aradaki finansal fark tahmin edilenden daha az olabilir.

Fiyat rekabeti cephesinde ise DeepSeek, Alibaba'ya ait Qwen, Moonshot'un Kimi'si ve Z.ai'nin GLM'si gibi Çin menşeli yapay zeka modelleri öne çıkıyor. Ücretsiz indirilebilen ve düşük maliyetli olan bu modeller bazı ABD girişimleri tarafından tercih ediliyor; Çin açık kaynaklı modelleri 2026 başlarında OpenRouter pazarındaki kullanımın yaklaşık yüzde 30'unu oluşturdu.

Anthropic, bazı Çinli laboratuvarları kendi modellerini eğitmek amacıyla Claude yanıtlarını kopyalamak için binlerce sahte hesap kullanmakla suçladı. Analistler asıl riskin, ucuz rakiplerin baskısıyla Anthropic'in fiyat indirmek ve kâr marjlarını düşürmek zorunda kalması olduğunu belirtiyor.