Avrupa Parlamentosunda Çarşamba günü paylaşılan ortak taslak rapor, Avrupa Komisyonu tarafından tasarlanan Bulut ve Yapay Zeka Geliştirme Yasası (CADA) kapsamında ortak düzenlemeler talep ediyor. Bu girişim, bulut ve yapay zeka alanında ortak AB standartlarının kurulmasını, yerel teknoloji firmalarının güçlendirilmesini ve küresel sağlayıcılara olan bağımlılığın hafifletilmesini amaçlıyor.
Söz konusu tasarı, yabancı teknoloji sağlayıcılarına duyulan bağımlılığın birliğin hayati hizmetler üzerindeki denetimini zayıflatabileceği kaygıları sürerken, Avrupa'nın teknolojik altyapısını ve küresel rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.
İspanyol muhafazakâr milletvekili Diego Solier, Çarşamba günü gerçekleştirilen basın toplantısında, durumun yalnızca bir rekabet meselesi olmadığını, aynı zamanda kendi kararlarını alma yetisiyle ilgili olduğunu belirtti.
Solier, teknolojik egemenliğin Avrupa'yı dış dünyaya kapatmak anlamına gelmediğini, aksine kıtanın hareket etme, rekabet etme ve tercih yapma gücünü korumayı amaçladığını ifade etti.
Bu teklif, birliğin kritik hizmetler, altyapılar, ham maddeler ile güvenlik alanlarında dış ülkelere bağımlılığını kısmak adına çok sayıda yeni girişimin hayata geçirildiği bir zaman diliminde gündeme geliyor.
Avrupa liderleri, Donald Trump'ın yeniden göreve gelmesinden bu yana, ABD'nin güvenilir bir müttefik olmaktan uzaklaşması ve bilhassa büyük teknoloji firmaları vasıtasıyla birliğin Amerikan ürün ve hizmetlerine olan bağımlılığını gözler önüne sermesi sebebiyle endişe duyuyor.
Trump, bu yılın Haziran ayında güvenlik gerekçeleriyle Anthropic firmasına, yoğun şekilde kullanılan Claude Fable 5 ve Mythos 5 yapay zeka sistemlerine ABD dışından erişimin kısıtlanması talimatını vermişti.
Erişim aynı ay içerisinde yeniden tesis edilse de, ABD yönetimi ile teknoloji şirketlerinin hayati önem taşıyan Avrupa sivil ve askeri altyapıları üzerindeki acil durdurma mekanizmaları hakkında yapılan görüşmeler hız kazandı.
Taslak metin, yerli teknoloji şirketlerinin gelişimini destekleyecek tedbirlerin yanı sıra, Avrupa sınırları içinde bulut ve yapay zeka sistemlerine daha fazla sermaye aktarılması çağrısında bulunuyor.
Bununla birlikte, bulut bilişim hizmetleri için ortak AB kriterlerinin oluşturulması ve sağlık, enerji ile ulaşım gibi hassas sektörlere yönelik güvenlik önlemlerinin artırılması hedefleniyor.
Hollandalı yeşil milletvekili Reinier Van Lanschot, kritik sistemlerin başkalarının teknolojisine bağımlı olduğunu ve bu teknolojilerin dışarıdan kapatılabileceğini vurgulayarak uyarıda bulundu.
Milletvekilleri, kamusal kurumların yabancı şirketlerle rekabet edebilmelerini desteklemek amacıyla Avrupa merkezli sağlayıcılardan daha fazla bulut hizmeti satın almasını talep ediyor.
Van Lanschot, Avrupa'da başarılı şirketler bulunduğunu, bunların hibe değil müşteri aradığını ve önerinin temel amacının bu olduğunu dile getirdi.
Rapor ayrıca yeni veri merkezleri için izin prosedürlerinin çabuklaştırılmasını, ancak projelerin çevre kurallarına uymasını ve yerel topluluklara katkı sunmasını şart koşuyor.
Komisyon tasarısına göre AB, önümüzdeki beş ila yedi yıllık süreçte veri merkezi kapasitesini üç katına çıkarmayı amaçlıyor.
Önerilen bu yasal düzenleme, Avrupa'nın AB dışındaki teknoloji firmalarına olan bağımlılığına dair kaygıların yükseldiği bir dönemde ortaya çıkıyor.
Komisyon verilerine göre, Avrupa pazarında faaliyet gösteren Avrupalı olmayan üç büyük bulut sağlayıcısı, kıtadaki pazarın yüzde 70'inden fazlasını elinde tutuyor ve bu durum veri güvenliği ile operasyonel bağımsızlık açısından soru işaretleri yaratıyor.
Taslak raporun Perşembe günü kamuoyuna açıklanması, ardından 1 Aralık tarihinde Avrupa Parlamentosu komisyonlarında görüşülmesi bekleniyor.
Komisyon oylamasının 2027 yılının Mart ayı ortalarında yapılması planlanırken, müteakiben gelecek yılın Nisan ayında Genel Kurul oylamasının gerçekleştirilmesi öngörülüyor.