Cenevre'de görev yapan diplomatlar, Rusya'nın ölümcül otonom silahlara yönelik müzakerelerin başlamasını engellemesi nedeniyle cuma günü kısıtlı sürede sonuç almaya çalıştı. Birleşmiş Milletler'in Geleneksel Silahlar Sözleşmesi Gözden Geçirme Konferansı'nın cuma akşamı bitmesi öngörülüyordu ancak öğleden sonra taraflar hâlâ bir uzlaşı sağlayamamıştı.
Silahlı kuvvetler, hedefleri daha hızlı ve isabetli vurmak amacıyla yapay zekadan faydalanma arayışını sürdürüyor. Etkinleştirildikten sonra ölümcül otonom silah sistemleri, insan müdahalesine gerek duymadan hedef belirleyip saldırı gerçekleştirebiliyor. Üç yüzden fazla kurumun bir araya geldiği Öldürücü Robotları Durdurun koalisyonu, bu sistemlerin Ukrayna dahil çeşitli çatışmalarda denendiğini veya kullanıldığını ifade ediyor.
Karşı çıkanlar, bu mühimmatın rastgele saldırı ihtimalini yükselttiğini, sorumluluk merciini belirsizleştirdiğini ve uluslararası savaş hukukuna aykırı olabileceğini vurguluyor. Sözleşmeye taraf 128 ülke, hafta boyunca müzakere sürecinin başlatılıp başlatılmayacağını, hangi koşullarda ve takvimle yürütüleceğini tartıştı. Kararların alınması için oy birliği şart koşuluyor.
Ülkelerin büyük kısmı yasal bağlayıcılığı olan bir anlaşma talep ederken, ABD ve Rusya gibi yapay zeka teknolojisine sahip devletler ellerinin kısıtlanmasını istemiyor. Takvim konusunda da görüş ayrılıkları yaşanırken, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve sivil toplum kuruluşları sürecin bir yılda bitmesini, Washington yönetimi ise beş yıla yayılmasını istiyor. Fransa ise hem bağlayıcı hem de bağlayıcı olmayan tedbirleri içeren ortak bir yaklaşımı savunuyor.
Future of Life Institute askeri yapay zeka yönetişimi başkanı Anna Hehir, müzakerelerin son gününde az sayıda ülkenin ilerlemeye ket vurduğunu belirtti. Konferansın açıldığı pazartesi günü Rusya, AB ve sivil toplum gözlemcilerinin oturumlara katılmasına karşı çıkarak usul tartışmaları başlattı ve taraflar görüşmelere gayriresmi şekilde devam etmek zorunda kaldı.
Perşembe günü ise Moskova yönetimi, esas konularla ilgisi bulunmayan kısımlar da dahil olmak üzere nihai taslak raporda pek çok değişiklik talep etti. Bütün bunlara rağmen adının açıklanmasını istemeyen bir diplomat, haftanın katılımcıların pozisyonlarını birbirine yaklaştırdığını ifade etti.
Söz konusu diplomat, müzakere ihtiyacı konusunda mutabakata çok yaklaşıldığını, sürece fiilen karşı çıkan tek bir heyet bulunduğunu aktardı. Lex International temsilcisi Magnus Lovold ise otonom silahların, fizikçi Robert Oppenheimer'a atıfta bulunarak bir dönüm noktasına yaklaştığını dile getirdi.
Lovold, oturum aralarında şu an eşikte olduklarını ve ilerleyen dönemde bu kuralları koymanın çok daha güçleşeceğini kaydetti. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de pazartesi günü yaptığı çağrıda, bu tehlikeli silahların yayılmasının ve kullanılmasının engellenmesi gerektiğini vurguladı.
Guterres, çatışmaların yarattığı yıkım karşısında sivillerin korunmasından asla vazgeçilmemesi gerektiğini sözlerine ekledi.

