Yapay zeka araçları öğrenciler arasında giderek yaygınlaşırken, 15 yaşındaki 9'uncu sınıf öğrencisi Jakob yaklaşık iki buçuk yıldır arkadaşlarıyla birlikte bu teknolojiyi kullandıklarını belirtiyor. DW'ye konuşan ve gerçek adını vermek istemeyen Jakob, Fransızca sınavına hazırlanırken ChatGPT'den yardım istediğini ve sınıftakilerin çoğunun ev ödevleri için bu teknolojiyi kullandığını ifade ediyor.
Matematik, Almanca, İngilizce, kimya ve fizik gibi derslerde tek tıkla çözümlere ulaşılması bilim dünyasında düşünme sürecinin başka araçlara devredilmesi olarak açıklanıyor. Hesap makinesi veya not kağıdı çözüm sürecinin bir kısmını üstlenirken, yapay zeka sohbet robotları tüm süreci devralabiliyor.
Jakob, ödevleri sadece çıkmaza girdiği durumlarda yapay zekaya yaptırdığını ve notları iyi olanların bunu pek tercih etmediğini söylüyor. Uzun yıllardır Almanca öğretmenliği yapan ve adını değiştirdiğimiz Franziska Müller ise bazı öğrencilerin kendi başlarına düşünme yetilerini kaybettiğini ve derste soruları yapay zekaya yazıp yanıtları okuduklarını gözlemlediklerini aktarıyor.
Müller, öğrencilerin az okumaları ve neredeyse her şeyi özetletmeleri nedeniyle metinleri anlamakta zorlandığını vurguluyor. Eylül ayında yayımlanan ve 90'dan fazla ülkeden 15 yaşındaki öğrencilerin katıldığı PISA araştırması da yapay zekayı fen bilimlerinde kullanan öğrencilerin daha düşük puanlar aldığını ortaya koyuyor. Almanya'daki öğrenciler araştırmada en kötü sonuçlardan birini alırken, uzmanlar zihinsel çaba harcanmadan gerçekleşmeyen tüketimin düşünme becerilerini köreltme riski taşıdığına dikkat çekiyor.
Merkezi ABD'de bulunan Brookings Institution, eğitimde yapay zekanın risklerinin faydalarından fazla olduğunu savunarak temel becerilerin, eleştirel düşüncenin, hafızanın ve odaklanmanın zayıflayabileceği uyarısında bulunuyor. Bu durum karşısında New York belediye başkanı Zohran Mamdani, 2026-2027 eğitim yılında 14-15 yaşına kadar devlet okullarında yapay zeka kullanımını yasaklarken, Almanya'daki öğretmen Julian Hinn herkesin cep telefonundan bu araçlara erişebilmesi nedeniyle yasağın bir çözüm olmadığını savunuyor.
Almanya'daki JIM araştırması, 12-19 yaş arasındaki gençlerin yüzde 91'inin yapay zeka kullandığını ve yüzde 74'ünün bunu ders çalışırken tercih ettiğini gösteriyor. Almanya'daki Eğitim Bakanları Konferansı, yasaklamak yerine öğrencilerin bu araçlara eleştirel yaklaşmasını sağlayacak becerilerin geliştirilmesini tavsiye ediyor.
Öte yandan Jakob, yapay zekanın konuları ders kitaplarından daha iyi anlattığını söylerken, öğretmen Julian Hinn de bu teknolojinin öğrencinin diline ve ihtiyaçlarına uyum sağlayabildiğini belirtiyor. Hinn, 10'uncu sınıftan itibaren öğrencileri bilinçli olarak yapay zeka ile çalışmaya teşvik ettiğini ve yanıtların kalitesini birlikte değerlendirdiklerini ifade ediyor. Ancak 9'uncu sınıfa kadar temel becerilerin henüz gelişim aşamasında olması nedeniyle sınırlı kullanım gerektiğini savunuyor.
Franziska Müller de üst sınıflarda bu araçları derslerde kullandırırken, bazı aşamalarda öğrencilerin kendi başlarına düşünmesi için tamamen yasakladığı durumlar olduğunu belirtiyor. Doğru kullanıldığında başarıyı artırabilen yapay zeka, yanlış kullanıldığında ise eğitimdeki eşitsizlikleri büyütebiliyor.
Brookings Institution, temel becerileri sağlam olan öğrencilerin yapay zeka ile daha hızlı ilerleyebildiğini, ancak temel bilgi eksikliği bulunanların hatalı yanıtları kabul ederek daha da geride kaldığını belirtiyor. PISA araştırması da avantajlı koşullara sahip çocukların eğitime daha güçlü başladığını ve bu durumun fırsat eşitsizliğini artırabileceğini gösteriyor.
Öğretmenlere düşen görevin öğrencileri düşünmeye teşvik etmek olduğunu belirten Hinn, öğrencilerine her zaman kendi kalemlerinden çıkmış bir yazı yazmanın hissinin farklı olduğunu hatırlattığını söylüyor. Hinn ve Müller, öğrencilerin bireysel sorumluluğun önemini kavrayacağı konusunda iyimser, çünkü yardımcı araçların kullanılmadığı yazılı sınavlarda öğrenciler eksiklikleriyle yüzleşmek zorunda kalıyor. Müller, düşük not alan bir öğrencisinin sınav sonrasında yapay zeka yüzünden artık kendi başına düşünemez hale geldiğini itiraf ettiğini aktarıyor.

