Harvard Araştırması: ABD'deki Veri Merkezlerinin Karbon Salınımı Danimarka'yı Geçti

Harvard Araştırması: ABD'deki Veri Merkezlerinin Karbon Salınımı Danimarka'yı Geçti

Yıllardır uzmanlar ve aktivistler veri merkezlerinin çevreye verdiği zararlara dikkat çekerken, Harvard Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma bu tesislerin karbon ayak izine ilişkin dikkat çekici rakamlar ortaya koydu.

Harvard'daki bilim insanlarına göre, ABD'deki en büyük 403 veri merkezinin bir yıllık elektrik tüketimi, altı milyon nüfuslu Danimarka'nın toplam CO2 salınımına denk bir miktar üretti.

Yapay zekanın yaygınlaşmasından bu yana devasa veri merkezlerinin elektrik tüketimini ve emisyonlarını inceleyen ilk araştırmalardan biri olan bu çalışmada, tesislerin Mayıs 2024 ile Nisan 2025 döneminde 25,7 milyon ton CO2 saldığı hesaplandı.

Bu veri, 2018 yılına ait önceki tahminlerin yaklaşık iki katı ile üç katı arasında bir artışa işaret ederken, harcanan elektriğin yarıdan fazlası kömür ve doğal gaz gibi fosil yakıtlardan elde edildi.

Harvard Üniversitesi biyostatistik profesörü Francesca Dominici, AP ajansına yaptığı açıklamada, karbon dioksit emisyonlarını kontrol altına alma hedefinde geriye gittiklerini belirtti.

Araştırma, COP31 müzakerecilerinin veri merkezi işletmecilerini daha temiz enerji kaynaklarına yönelmeye ve çevresel etkilerini şeffaf bir şekilde paylaşmaya çağıran gönüllü taahhütler başlattığı bir dönemde kamuoyuyla paylaşıldı.

Diğer taraftan Avrupa da kendi veri merkezi büyüme dalgasına hazırlanıyor.

Avrupa Birliği, küresel yapay zeka yarışında geride kalmamak amacıyla önümüzdeki yedi yıl içinde veri merkezi kapasitesini üç katına çıkarmayı hedefliyor ve inşaat süreci şimdiden hız kazandı. Gayrimenkul danışmanlık firması CBRE, yalnızca 2026 yılında Avrupa'daki kapasitenin yüzde 20 oranında büyümesini öngörüyor.

Londra, Frankfurt ve Paris gibi şehirler halihazırda büyük üslere dönüşürken, Amsterdam ve Dublin gibi bazı bölgelerde yaşanan elektrik sıkıntısı yeni projelerin askıya alınmasına yol açtı ve yatırımcılar alternatif bölgelere yöneldi.

Finlandiya genelinde son dönemde 145 veri merkezi projesi duyurulurken, sadece bu yıl içinde 60 proje ilan edildi. İspanya'da da 50'den fazla proje planlanıyor ve bunlardan 17'sinin yapımı devam ediyor.

İtalya da yatırımcıların ilgi odağı olmayı sürdürüyor. Puglia bölgesinde yetkililer, olası tesisler için enerji şebekesine bağlanma talebinde bulunan 29 başvuru aldı. CBRE verilerine göre Milano'nun, 2028 yılına kadar Dublin'i geride bırakarak Avrupa'nın en büyük beşinci veri merkezi pazarı olması bekleniyor.

Uluslararası Enerji Ajansına göre veri merkezleri, 2030 yılına kadar AB'nin ilave elektrik talebinin yüzde 10'unu karşılayacak ve yıpranan enerji şebekeleri üzerinde ek yük oluşturacak.

Bölge halkları ise su tüketimi, gürültü kirliliği ve tesislerin kapladığı geniş araziler nedeniyle ciddi kaygılar dile getiriyor.

İngiltere hükümeti temmuz ayında, doğu Londra'daki tarihi Truman Brewery alanının mağaza, ofis, konut ve bir veri merkezini kapsayan 585 milyon euroluk karma projeye dönüştürülmesini onaylamak amacıyla yerel meclis kararını devre dışı bıraktı.

Aktivistler protestolar düzenleyerek sadece tek bir veri merkezinin 15 bin konut kadar elektrik harcayacağını, buna karşılık projenin yalnızca 44 yeni konut üreteceğini ve bunların da sadece altısının sosyal konut olacağını vurguladı.

Ekim ayında İtalya'daki veri merkezi yayılımını protesto etmek ve yeni projelerin durdurulmasını istemek amacıyla yaklaşık 40 yerel komiteyi temsil eden binin üzerinde kişi Milano'da bir araya geldi.

Bu eylemden bir ay sonra aktivistler Amsterdam'daki bir Microsoft şantiyesine girerek bir vinçe tırmandı, işaret fişekleri ateşledi ve polis güçleriyle karşı karşıya geldi.

Kasım ayında ise çevre, dijital haklar ve yerel topluluklardan 100'ü aşkın grubu bir araya getiren Stop Dirty Data Centres koalisyonu, hükümetler veri merkezlerinin konutlara, faturalara ve doğal kaynaklara etkisini çözene kadar yeni projelere ara verilmesi talebiyle 15 ülkede gösteriler gerçekleştirdi.

Harvard araştırmacıları, bir veri merkezinin karbon ayak izinin büyük ölçüde kurulduğu coğrafi konuma göre değiştiğini saptadı. Örneğin, elektriğin büyük kısmının kömürden sağlandığı Wyoming eyaletindeki bir tesis, enerji karışımında hidroelektriğin payı yüksek olan Oregon'dakine kıyasla iki kattan fazla karbon salıyor.

Araştırmada ayrıca, işletmecilerin elektrik tüketim verilerini nadiren kamuoyuyla paylaştığı, bunun da emisyonların tekil olarak hesaplanmasını güçleştirdiği vurgulandı.

Avrupa Birliği ise benzer sorunların önüne geçmeyi amaçlıyor.

Enerji Verimliliği Direktifi gereğince, en az 500 kilovat bilişim gücü kullanan veri merkezlerinin su ve enerji tüketimlerini bildirmesi zorunlu kılındı.

Eylül ayında Avrupa Komisyonu, ev eşyalarında kullanılan sisteme benzer şekilde enerji ve su verimliliği için A'dan G'ye kadar derecelendirme sistemini önerdi.

Buna karşın bazı işletmeciler çevresel etkilerini düşürmenin yollarını bulduklarını savunuyor.

Örneğin Portekiz'deki Sines bölgesinde Start Campus, soğutma işlemi için deniz suyunu kullanan 1,2 gigavat kapasiteli bir veri merkezi kompleksi inşa ediyor. Helsinki'de ise belediyeye ait enerji şirketi, yeni bir veri merkezinden çıkacak fazla ısıyı kullanarak tesis tam kapasiteye ulaştığında her yıl yaklaşık 70 bin dairenin ısıtılmasını planlıyor.