IEA: İran savaşının tetiklediği enerji krizi kalıcı izler bırakacak

IEA: İran savaşının tetiklediği enerji krizi kalıcı izler bırakacak

Paris merkezli Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yayımladığı Dünya Enerji Görünümü raporuna göre, ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla başlayan savaş, dünya enerji sektöründe kalıcı izler bırakacak.

Raporda, 28 Şubat'ta başlayan savaşın tarihin en büyük enerji şokunu tetiklediği, bunun iklim değişikliğinin yol açtığı endişelerle ile birlikte dünyada enerji üretimi ve tedariğini yeniden şekillendirdiği belirtiliyor.

Enerjiye aç ülkelerin, elektrik arzının güvenliğine ve uygun maliyetli olmasına öncelik vereceğine, bunun da güneş enerjisi gibi yenilenebilir teknolojilerin ve nükleer enerji gibi alternatif teknolojilerin yararına olacağı belirtiliyor.

Bununla birlikte IEA, yaşanan gelişmelerin, kriz dönemlerinde kömürün yedek enerji kaynağı olarak tutulması yönündeki argümanları da güçlendirdiğine dikkat çekiyor. Bunun özellikle zengin kömür kaynaklarına sahip Asya için geçerli olduğu aktarılıyor.

IEA İcra Direktörü Fatih Birol da enerji tedariğinde kilit öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına yol açan İran savaşının "sisteme büyük bir şok yaşattığını" belirterek, "Kriz ne kadar uzun sürerse etkileri de o kadar derin olacak" uyarısında bulundu.

Bununla birlikte Birol, "Enerji dünyasının savaş öncesindeki haline dönmesi için gerçekçi bir yol görmediğini" de sözlerine ekledi.

30'dan fazla üyesi bulunan IEA'nın, 560 sayfalık Dünya Enerji Görünümü raporunda dünya enerji sektörü için İran savaşının önemli bir dönüm noktası olacağı belirtiliyor. Ancak IEA uzmanları, çatışmaların, ticari gerilimlerin, iklim değişikliğinin beraberinde getirdiği risklerin ve siber saldırıların da küresel enerji sektörünü etkileyeceğine işaret ediyor.

Uzmanlara göre Ortadoğu dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olmaya devam edecek, ancak ülkeler muhtemelen Hürmüz Boğazı’na bağımlılıklarını azaltacak.

Boğazdan geçen petrol miktarının İran savaşı öncesinde günlük 20 milyon varil olduğunu anımsatan uzmanlar, bu oranın 2030'da 8 milyon 500 bine, 2035'te ise 2 milyon varilin altına düşmesini öngörüyor.

Düşünce kuruluşu Ember'in kurucu ortaklarından Dave Jones, "Enerji krizlerinin dünyayı uzun vadede nasıl değiştirdiğine baktığımızda, hükümetler işlerin ne kadar değişeceğini daha yeni yeni kavramaya başlıyor "dedi.

Türkiye'deki COP31 İklim Zirvesi, İran savaşının yarattığı enerji şokunun ve iklim değişikliğinin yol açtığı felaketlerin ardından yapılıyor. Ve görüşmelerinin odağında yer alan bir konuyu da elektrifikasyon oluşturuyor.

Çünkü küresel ısınma, artan elektrik talebi üzerindeki baskıyı artırıyor.

IEA, "çarpıcı bir dönüm noktası" diyerek, ilk kez soğutma için enerji talebinin, ısıtma için enerji talebini geride bıraktığına dikkat çekiyor.

Günümüzde, elektriğin küresel toplam enerji tüketimindeki payı yaklaşık yüzde 21. Türkiye ise COP31 İklim Zirvesinde bu payın 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılması için çaba gösteriyor.

Ancak müzakere masasındaki Birleşmiş Milletler (BM) belgelerinde, bu elektriğin yenilenebilir enerjiden elde edilmesi yönünde herhangi bir ifade yer almıyor.

Bu da, en azından başlangıçta, elektrik üretiminde kömür ve diğer fosil yakıtların kullanılabileceği anlamına geliyor.

Endişeli Bilim İnsanları Birliği'nden Rachel Cleetus ise yenilenebilir enerjiye odaklanılması gerektiği konusunda uyarıyor.

Cleetus, "IEA'nın son raporu, ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaşının tetiklediği fosil enerji krizinin küresel enerji sistemini geri dönülmez biçimde değiştirdiğini açıkça ortaya koyuyor. Bu da ülkelerin temiz enerjiye ve elektrifikasyona hızlı bir geçişten yarar sağlayacağını gösteren pek çok nedene bir yenisini ekliyor" dedi.

AP/ DA, TY