Araştırmacılar, kedilerin insanlardan ilgi çekme ve iletişimlerini bizlere göre uyarlama konusunda şaşırtıcı düzeyde yetenekli olduğunu ortaya koydu. Bu süreçte seslerini, göz temasını ve beden dilini birlikte kullanıyorlar ve biz insanlar da bu duruma oldukça kolay kanıyoruz.
Özellikle dikkat çeken örneklerden biri, Sussex Üniversitesinin 2009 tarihli çalışmasıdır. Araştırmacı Karen McComb ve ekibi, kedilerin mama istediklerinde mırlama yöntemini nasıl kullandığını inceledi.
Bu araştırmada, talep amaçlı mırlama olarak bilinen özel bir mırlama türü keşfedildi. Kedi, insan ev arkadaşı üzerinde şaşırtıcı biçimde etkili olan işitsel bir hileye başvuruyor.
Bu talep amaçlı mırlama, alışılagelmiş derin uğultudan farklı olarak bebek ağlamasını andıran yüksek frekanslı bir ses barındırıyor. Deneye katılan kişiler, bu mırlama türünü sıradan mırlamaya kıyasla daha acil ve daha az sakinleştirici buldu. Bebeklerin yardım çağrımlarını hatırlatan bu seslere karşı insanlar özellikle duyarlı tepkiler veriyor.
Kediler yalnızca seslerini değil, gözlerini de iletişim amacıyla etkili bir şekilde kullanıyor.
Bilim dergisi Scientific Reports'ta 2020 yılında yayımlanan bir araştırmada yavaş göz kırpma davranışı ele alındı. Bu sırada kediler önce gözlerini hafifçe kısıp ardından kısa bir süre için tamamen kapatıyor.
Ayrıca kediler, insanların yavaş göz kırpmasına karşılık vererek genellikle kendileri de geri göz kırpıyor. İnsanlar onlara bu biçimde baktığında, kediler yaklaşmaya daha istekli davranıyor.
Yavaş göz kırpma bu nedenle kedilerde dostane bir sinyal olarak kabul ediliyor. Kedisine sevgi göstermek isteyenler bunu nazik bir göz kırpma ile deneyebilir.
Kedilerin seslerini ne ölçüde ustaca kullandığı, Brezilya'daki São Paulo Üniversitesinin yürüttüğü yeni bir çalışmayla da gösterildi. Deneyde araştırmacılar, en sevdikleri mamanın bulunduğu kapalı plastik kutunun önündeki 38 ev kedisini gözlemledi. Kediler mamayı koklayabiliyor ancak kutuyu açamıyordu. Her kedi birer dakikalık gözleme tabi tutuldu; bir kez dikkatli bir insanın bulunduğu ortamda, bir kez de yalnızken.
Elde edilen sonuca göre, odada insan varken araştırmacılar toplam 86 miyav sesi kaydetti. İnsan bulunmadığı durumlarda ise yalnızca 20 miyav duyuldu. Kediler miyavlarken sık sık göz teması kurmaya çalıştı ve bakışlarını insanlarla mama kutusu arasında yönlendirdi.
Bu nedenle araştırmacılar, kedilerin seslerini kendilerinden yardım bekledikleri insanlara özellikle yönelttiğini düşünüyor. Ancak bunun bilinçli bir stratejiye dayandığını bilimsel olarak kanıtlamak şimdilik mümkün değil.
Bir kedi, ne zaman bir insana seslenmeye değeceğini muhtemelen gayet iyi biliyor.
Kedisinin yalnızca mama söz konusu olduğunda tepki verdiğini düşünenler, bu ev kedilerini muhtemelen hafife alıyor.
2019 yılında Scientific Reports dergisinde yayımlanan bir çalışma, ev kedilerinin kendi isimlerini diğer kelimelerden ve başka kedilerin isimlerinden ayırabildiğini gösterdi.
Kediler, kendi isimlerine benzer içerikteki diğer ifadelere kıyasla farklı tepkiler verdi. Fakat bu durum her kedinin çağrıldığında koşarak geleceği anlamına gelmiyor. İsm edilince neşeyle gelen köpeklerle kıyaslandığında kediler, bilgiyi önce not edip ardından kendi keyiflerine göre itaat etmenin değip değmeyeceğine karar vermeyi tercih ediyor.
Kediler ne kadar ustaca iletişim kursa da, karşılıklı anlaşma her zaman o kadar kolay olmuyor.
2024 yılında Applied Animal Behaviour Science dergisinde yayımlanan bir araştırma, insanların kedilerin verdiği sinyalleri ne kadar iyi algılayabildiğini inceledi.
Bu amaçla 630 kişiye kedilerin farklı durumlarda yer aldığı videolar izletildi. Araştırmacılar, katılımcıların duygusal durumları yalnızca seslere, yalnızca görüntülere ya da her ikisinin birleşimine bakarak ne kadar iyi değerlendirebildiğini karşılaştırdı.
Sonuçlara göre, insanlar hem kedinin beden dilini görüp hem de seslerini duyduğunda durumları yüzde 91,8 oranında doğru değerlendirdi. Yalnızca işitsel sinyallere bakıldığında doğruluk oranı yüzde 72,2'de kaldı.
Katılımcılar açısından en zor olan husus, kedilerdeki hoşnutsuzluğu fark etmekti.
Yalnızca bir miyavlama, bir kedinin zihninde nelerin geçirdiğini bize her zaman tam olarak aktarmaz. Kedisini anlamak isteyenlerin kulaklara, kuyruğa, gözlere ve genel vücut duruşuna da dikkat etmesi gerekiyor.
Birlikte geçirilen uzun nesiller boyunca kediler, insanların hoşuna giden iletişim biçimleri geliştirdi. Kedilerin insanları gerçekten bilinçli olarak manipüle ettiğini söylemek bilimsel açıdan kolay olmasa da, çalışmalar onların insan dikkatini fark etmekte ve sinyallerini buna göre uyarlamakta başarılı olduğunu gösteriyor.
Sonuç olarak, talep amaçlı bir mırlama, yumuşak bir göz kırpma veya hedefe yönelik bir miyavlama en ikna edici tartışmadan bile daha etkili olabilir.
Belki de kediler, insanların nasıl çalıştığını çoktan çözmüştür.

