Sanatçı Leyla Borovalı’nın ilk kişisel sergisi “İki Dirhem Bir Çekirdek”, İstanbul’daki offgrid art project’te izleyiciyle buluştu. Küratörlüğünü Senem Çağla Bilgin-Keys’in yaptığı sergi, seramik üretiminde ateşin, dumanın, organik maddelerin ve zamanın biçim üzerindeki etkisini merkeze alıyor. Etkinlik 20 Aralık tarihine kadar gezilebilecek.
Otmar Uras ortaklığıyla düzenlenen sergide Borovalı’nın seramik çanakları, bitmiş bir obje ile dönüşüm sürecindeki bir form arasındaki çizgide yer alıyor. Sanatçı, seramiğin şekillenme aşamasını yalnızca kendi iradesiyle değil, malzemenin ve üretim şartlarının da belirlediği bir olgu olarak işliyor.
Borovalı’nın eserlerinde simetriden uzak, dışa açılan ve birbirine yaklaşan dalgalı kenar yapıları dikkat çekiyor. Her çalışmada farklı bir hacim ve dokunsal his oluşturan bu formlar, önceden planlanmış bir tasarımı uygulamaktan ziyade, sanatçının niyetiyle malzemenin kapasitesi arasındaki alışverişle meydana geliyor.
Sanatçının üretiminde geçmişte Ege’nin dokuma gelenekleriyle kurduğu bağın izleri de fark ediliyor. Dokuma yüzeylerinde emeği, tekrarı ve hafızayı buluşturan geleneksel desenler, seramik işlerinde yerini malzemenin bizzat deneyimlenmesine bırakıyor.
Kilin, Söke bölgesinden getirilen buğday başakları ve saplarıyla birlikte ateşte pişirilmesi esnasında yüzey; duman ve organik bileşenlerle reaksiyona giriyor. Sırsız seramiklerde görülen siyah, toprak sarısı ile metalik tonlar ve bakır, pirinç ya da ahşabı anımsatan dokular, bu evrenin izlerini yansıtıyor.
Borovalı’nın işlerinde malzeme, imalatın pasif bir unsuru olmaktan çıkıp formun ortaya çıkışına doğrudan dahil oluyor. Ateşin ve ısının bıraktığı izler, organik unsurların yarattığı karbon kalıntıları, yüzeyde zamanla ortaya çıkan tuzlar ile mineraller her objeye benzersiz bir nitelik katıyor. Bazı çanaklarda yarıda kesilmiş ya da eksik hissettiren kenarlar ise formun ne zaman bittiği meselesini ortaya atıyor.
Yüzeylerin zaman içinde değişmeyi sürdürmesi, üretim sürecinin nesne meydana geldikten sonra da devam ettiğini gösteriyor.
Adını özen, dikkat ve kusursuzluk anlamları taşıyan “iki dirhem bir çekirdek” tabirinden alan sergi, bu kesinlik kavramını malzemenin tahmin edilemeyen yapısıyla buluşturuyor. Elde başlayan form verme süreci, ateşin, dumanın ve zamanın tesiriyle sanatçının ilk amacının dışına çıkıyor.
Çanaklar, çeşitli kuvvetlerin izlerini bünyesinde barındırırken sabit ve son halini almış bir formdan ziyade, süregelen bir oluşum halini gösteriyor. Sergi, seramiği yalnızca biçim verilmiş bir madde olarak değil, fiziksel temasların ve zamansal dönüşümlerin izlerini taşıyan bir zemin olarak ele alıyor.
1998 İzmir doğumlu Leyla Borovalı, çağdaş bir seramik sanatçısıdır. 2020 yılında New York merkezli Parsons School of Design kurumundan mezun olan Borovalı, 2024 senesinde Londra’daki Royal College of Art okulunda yüksek lisans eğitimini bitirdi.
Üretimlerinde malzemenin karakteri, form ile anlatı arasındaki bağları inceleyen sanatçı; kültürel bellek ve kimlik konularını geleneksel Türk ve Akdeniz tekstillerinden, özellikle ipek yorganlardan, kilim desenlerinden ve el emeği oyalardan edindiği referanslarla inceliyor. Seramiğin yanı sıra illüstrasyon ve baskı yöntemleriyle de üretim yapan Borovalı’nın eserleri Barcelona, Londra ve İstanbul şehirlerinde sergilenmiştir.