Shenzhen Zirvesinde Üçlü Buluşma ve Barış Bildirisi Gündemi

ABD, Rusya ve Çin devlet başkanları tarihte ilk kez üçlü bir formatta bir araya geldi.

Donald Trump, Vladimir Putin ve Şi Cinping, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi dolayısıyla Çin'in Shenzhen şehrinde buluştu.

Liderler bu tarihi zirve için Shenzhen'in göl kıyısında yer alan ve ormanlık tepelerle çevrili Kylin Villası'nda büyük ve yuvarlak bir masanın etrafında bir araya geldi.

Putin toplantının başında yaptığı konuşmada, üç ülkenin de Ukrayna dahil olmak üzere bölgesel çatışmaların çözümünde ortak çıkarlar taşıdığını ifade etti.

Trump ise gündemlerinde Ukrayna ve nükleer silahların yer alacağını kaydetti. Nükleer silahların azaltılmasının ve bu silahların kullanım riskinin düşürülmesinin önemine dikkat çeken ABD Başkanı, bunun hayata geçirilmesi zor bir husus olduğunu da sözlerine ekledi.

Ev sahibi Şi ise belirli konu başlıklarına girmeyerek büyük güçlerin kendi aralarındaki uyumun taşıdığı önemi dile getirdi.

Zirvenin ardından liderler ortak bir basın toplantısı düzenlemezken, Trump ülkesine dönmek üzere Shenzhen'den ayrıldı.

Buna karşın Pekin ve Moskova basını, üçlü zirvede bir Barış Bildirisi üzerinde uzlaşıldığını haberleştirdi.

Rus haber ajansı Tass'ın verdiği bilgiye göre Barış Bildirisi dört paragraftan meydana geliyor.

İlk paragrafta liderler Birleşmiş Milletler bünyesinde reform yapılması lüzumuna dikkat çekiyor.

İkinci paragrafta ise Rusya, Çin ve ABD'nin petrol üretimini artırma yönündeki planlarına yer veriliyor.

Üçüncü paragrafta devlet yetkililerinin dokunulmazlığına riayet edilmesinin önemi aktarılırken, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) benzeri yapılar eleştiriliyor.

Rusya ve İsrail liderleri hakkında UCM tarafından çıkarılmış yakalama emirleri bulunuyor.

Dördüncü paragrafta üç lider nükleer savaşın kesinlikle yapılmaması gerektiğini vurguluyor ve nükleer risklerin azaltılması hususunda diyaloğun devam ettirileceğini bildiriyor.

Rusya ve ABD arasındaki nükleer silah anlaşmasının süresi şubat ayında dolmuştu. Trump, Washington ile Moskova arasındaki eski sözleşmeyi uzatmak yerine Çin'in de dahil olacağı yeni bir anlaşmanın imzalanmasını arzuluyor. Ancak bu konuda henüz somut bir mesafe katedilebilmiş değil.

ABD ve Rusya'nın nükleer cephaneliklerinin her birinde 5 binden fazla silah bulunduğu tahmin edilirken, Çin'deki bu rakamın 600'ün üzerinde olduğu değerlendiriliyor.

Barış Bildirisi metninde Ukrayna ve İran'daki savaşlara ise yer verilmedi.

Öte yandan Çin basınının aktardığına göre, ev sahibi Şi Cinping üçlü toplantıyı olumlu, yapıcı ve verimli olarak tanımlasa da net neticelerine ilişkin herhangi bir ayrıntı paylaşmadı.

Üçlü zirveden evvel Trump, Çinli ve Rus mevkidaşlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirmişti.

Vladimir Putin ile Donald Trump arasındaki görüşmenin akabinde Kremlin, toplantının son derece olumlu geçtiğini ve Ukrayna krizinin ele alındığını duyurdu.

Trump'ın toplantının başında Putin'i göstererek o kim, o benim arkadaşım şeklinde konuşması zirveye damga vuran anlardan biri oldu.

İki lider en son ağustos 2025 tarihinde ABD'nin Alaska eyaletinde yüz yüze gelmişti.

Trump ve Şi ile birlikte görüntü veren Rusya lideri açısından bu durum, uzun süredir beklediği bir fırsat anlamı taşıyor. Bu görüşme, Batılı ülkelerin Putin'i tecrit etme hamlelerine darbe vururken, Washington'un Moskova lehine dönüşen politikasını da sağlamlaştırıyor.

Trump son dönemde Rusya'ya yönelik ambargoları hafifletmiş, ayrıca Ukrayna'ya Rus petrol tesislerine yönelik saldırılarını durdurması için baskı yapmıştı.

Trump, üçlü zirve öncesinde ev sahibi Şi Cinping ile de bir araya gelmişti. Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderleri son olarak eylül ayında Beyaz Saray'da bir araya gelmişlerdi.

Şi Cinping bu toplantıda, ABD-Çin ilişkilerini doğru eksende tutmak adına çalışmaya kararlı olduklarını, mevcut durumda ilişkilerin istikrarlı bir seyir izleyip gelişme kaydettiğini belirtti.

Çin lideri, iki devlet arasında stratejik istikrar temelinde yeni bir durumun ortaya çıktığını dile getirdi.

Trump ise geçmişteki taleplerini yineledi.

İran savaşı ile Hürmüz Boğazı'nın ulaşıma açılması hususunda Şi'den destek talep eden Trump, ayrıca Çin'in daha çok Amerikan tarım ürünü almasını istedi. ABD, başta soya fasulyesi olmak üzere uzun yıllardır Çin'e tarım ürünü ihracatını artırmanın yollarını arıyor.

Reuters, AP, dpa, AFP / MUK, TY