Türkiye, Antalya'da düzenlenecek iklim zirvesine hazırlanırken 2040 yılına yönelik enerji stratejisini duyurdu. Güneş ve rüzgâr enerjisi kapasitesinin 2040 yılına kadar 175 bin megavata çıkarılması planlanırken, bu doğrultuda yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım yapılması öngörülüyor.
Ancak yenilenebilir enerji kaynaklarındaki bu artış, fosil yakıtların tamamen terk edileceği anlamına gelmiyor. Petrol ve doğal gaz tüketimi 2040 yılında da devam edecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yerli kömür santrallerinin alım garantileri ve destek mekanizmaları vasıtasıyla enerji sisteminde muhafaza edilmesi gerektiğini belirtti.
Türkiye'nin 9-20 Kasım tarihlerinde ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Konferansı COP31'den kısa süre önce ilan edilen Milli Enerji 2040 vizyonu, yenilenebilir hedeflerin yanı sıra kömürün geleceği açısından da dikkat çekiyor. Bakanlık sunumunda kömürden çıkış takvimi veya 2040 yılında elektrik üretimindeki payına yer verilmedi.
Enerji Bakanlığının 2022 yılında yayımladığı 2035 Ulusal Enerji Planı'nda güneş ve rüzgâr toplam kurulu gücünün yaklaşık 82 bin 500 megavata ulaşması öngörülmüştü. Bakanlık verilerine göre 2025 yılında elektrik üretiminin yüzde 11,9'u güneşten, yüzde 10,8'i rüzgârdan elde edildi ve iki kaynağın toplam payı yüzde 22,7 olarak gerçekleşti.
Hükümet ilerleyen süreçte 2035 hedefini 120 bin megavata yükseltirken, yeni vizyonda 2040 yılı için 175 bin megavatlık toplam kurulu güç hedefi belirlendi. Hedef yılların farklı olması sebebiyle rakamlar doğrudan karşılaştırılamıyor. Yeni sunuma göre 2040'ta güneşte 112 bin, rüzgârda ise 63 bin megavat kapasiteye ulaşılması hedefleniyor.
Bakanlık verileri, güneş ve rüzgâr kapasitesinin eski plandaki öngörülerden daha hızlı büyüdüğünü ortaya koyuyor. Eylül 2026 sonu itibarıyla toplam kapasite 43 bin 762 megavat olarak kaydedildi. Bu seviyeden 2040 sonundaki 175 bin megavat hedefine ulaşmak için yıllık ortalama 9 bin 200 megavatın üzerinde net kapasite artışı yapılması gerekiyor.
Bakanlık, yeni santrallerin yanı sıra iletim ve dağıtım şebekeleri için 2040'a kadar 116 milyar dolar yatırım planlıyor. Kamu ve özel sektörün toplam yatırım ihtiyacı 500 milyar dolar olarak açıklanırken, Bakan Bayraktar TEİAŞ, EÜAŞ, Eti Maden, TPAO ve BOTAŞ'ın 2040'a kadar 210 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirmesinin öngörüldüğünü ifade etti.
Planın merkezinde elektrik kullanımının yaygınlaştırılması yer alıyor. Bakanlık, Türkiye'nin enerji talebinin 2040'ta yüzde 36'sının elektrikten karşılanmasını hedefliyor. Yıllık elektrik talebinin 2025'teki 365 teravatsaatten 2040'ta 680 teravatsaate çıkması ve bunun 90 teravatsaatlik kısmının elektrikli araçlardan gelmesi bekleniyor.
Fosil yakıt tarafında ise petrol tüketiminin günlük 993 bin varilden 718 bin varile, doğal gaz tüketiminin ise yıllık 59 milyar metreküpten 57 milyar metreküpe gerilemesi hedefleniyor. Bakan Bayraktar, petrol ve doğal gazın ekonomideki yerini koruyacağını ve bu alanlardaki yatırımların süreceğini kaydetti.