Otonom özelliklere sahip silah sistemlerinin sınırlandırılmasına dair uluslararası müzakereler somut bir uzlaşı sağlanamadan tamamlandı.
Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi Gözden Geçirme Konferansı'na katılan taraflar, çetin geçen görüşmeler neticesinde yalnızca bu silahlara dair kuralların tasarlanması konusunda fikir birliğine varabildi.
Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri dahil bazı devletlerin muhalefet ettiği müzakerelerin neticesi insan hakları savunucularının tepkisini çekti.
Katil robot tabir edilen sistemler, insan müdahalesine gerek duymadan hedef tespiti yapıp saldırı gerçekleştirebiliyor. Yapay zekadaki gelişmeler bu sistemlerin üretimini hızlandırırken uluslararası denetim çağrılarını da artırıyor.
Uzmanlar, rastgele saldırılara, sorumluluk mekanizmasının eksikliğine ve savaş kurallarının olası ihlallerine işaret ederek tehlikeli risklerin altını çiziyor.
Birleşmiş Milletler bünyesinde Cenevre'de gerçekleştirilen toplantılar, beş gün süren zorlu müzakerelerin ardından uzatıldı. Cumartesi sabahı erken saatlerde sözleşmeye taraf 128 ülke, iki sene içinde ölümcül otonom silahlara dair uluslararası bir metin oluşturulması hususunda mutabakata vard.
Konferans Başkanı İsviçreli Julien Thöni, bu gelişmeyi oturumların ardından basına açıkladı.
Oy birliği kuralı sebebiyle uzlaşı kararı ancak çok çetin pazarlıkların ardından verilebildi. Devletlerin büyük bölümü yasal açıdan bağlayıcı bir anlaşmayı desteklese de, teknolojiyi elinde bulunduran Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya'nın itirazları dolayısıyla bu adım atılamadı.
Sivil toplum aktivistleri, toplantıdan somut bir netice alınmamasının hayal kırıklığı yarattığını dile getiriyor.
Üç yüzden fazla kurumun katıldığı uluslararası Stop Killer Robots kampanyasına göre hükümetler zayıflatılmış bir yetkilendirme belgesini kabul etti. Kampanya, bu yetkinin bağlayıcı bir metne giden açık bir rota sunmadığını ifade ediyor.
Yapay zekâ destekli hedefleme yapan otonom silahların halihazırda faaliyette olduğunu belirten Stop Killer Robots Direktörü Nicole van Rooijen, bağlayıcı bir belgenin geciktirilmesinin sivilleri ve insanlığı riske attığını söyledi.
Stop Killer Robots'a göre otonom silah sistemleri, özellikle Rusya'nın 2022 senesinde Ukrayna'ya karşı başlattığı kapsamlı işgalden bu yana fiilen kullanılmakta veya denetlenmektedir.
İnsan Hakları İzleme Örgütü temsilcisi Verity Coyle da varılan sonucun teknolojik ilerleme karşısında hızlı tedbirler içermediğini ifade ederek metni hayal kırıklığı olarak tanımladı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, konferansın açılış oturumunda devletleri otonom silah sistemleri için net yasaklar ve sınırlamalar içeren bağlayıcı kurallar benimsemeye davet etmişti.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi de öngörülemez şekilde davranan ve insanları doğrudan hedef alabilen otonom silahların yasaklanmasını talep ediyor.

