Varikosel, erkeklerde kısırlıkla bağlantılı ve çaresi bulunan en yaygın rahatsızlıklar arasında yer alıyor ve yaklaşık her altı erkekten birini etkiliyor. Uzmanlar, pek çok erkeğin tanı konulana dek bu durumun farkında olmadığını belirtiyor.
Toplum arasında testis varisi olarak bilinen bu durum, Avrupa Üroloji Derneği verilerine göre erkek nüfusunun yaklaşık yüzde 15'inde görülüyor. Bu oran, çocuk sahibi olmada zorluk çektiği için ilk defa doktora giden erkeklerde yüzde 35 ile 40 aralığına yükseliyor.
Türkiye'deki yaygınlığına ilişkin resmi bir veri bulunmuyor, fakat BBC Türkçe'ye açıklama yapan uzmanlar uluslararası verilerin Türkiye için de geçerli olduğunu aktarıyor. Uzmanlara göre, herhangi bir şikayeti bulunmayan ve rutin kontrole gitmeyen hastalar da göz önüne alındığında bu oran daha yüksek olabilir.
Varikosel, testis etrafındaki toplardamarların genişlemesiyle ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Ürologlar bunu bacaklardaki varise benzetmektedir. Testislerdeki kirli kanı kalbe ulaştırmakla görevli bu damarlardaki yapısal sorunlar veya yetersizlikler kan akışını olumsuz etkileyerek genişlemeye yol açar.
Uzmanlar rahatsızlığın özellikle 15-25 yaş aralığında belirginleştiğini, ergenlik öncesi dönemde ise oldukça nadir görüldüğünü ifade etmektedir. Türk Androloji Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Erhan Ateş, hastalığın temel belirtilerinin kasık bölgesinde şiddetli ağrı krizleri ve çocuk sahibi olamamak olduğunu aktarmaktadır. Uzman, varikoselin hastanın ayakta durduğu fiziki muayene ile teşhis edildiğini belirtmektedir.
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Üroloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Ateş, BBC Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede rahatsızlığın üç aşaması olduğunu aktarmaktadır: Birinci derecede genişleyen damarlar hastanın ıkınmasıyla hissedilir, ikinci derecede normal muayenede ele gelir. Üçüncü derecede ise damarlar skrotum derisinden fark edilebilir ve gözle görülebilir.
Ateş, fiziki muayenenin yanı sıra scrotal Doppler ultrasonografi adı verilen tetkik yöntemiyle de genişleyen damarların belirlenebildiğini vurgulamaktadır. Uzman, yüzeyde genişlemiş damarın bulunmadığı ancak bu görüntüleme yöntemiyle saptanabildiği subklinik varikosel adında bir durumun da var olduğunu kaydetmektedir.
Uzmanlar, varikosel tedavisi için en ideal yöntemin mikrocerrahi varikoselektomi olduğunu belirtmektedir. Yeditepe Üniversitesi Hastanesi'nden Ürolog Doç. Dr. Özgür Yazıcı, ağrı sebebiyle çok nadiren ameliyat yaptıklarını belirterek karar aşamasında ilk olarak sperm parametrelerinde bozukluk olup olmadığını incelediklerini ifade etmektedir.
BBC Türkçe'ye konuşan Yazıcı, kısırlık problemi bulunmayan durumlarda ancak çok sık ve günlük yaşamı engelleyecek şiddette ağrı varlığında ameliyat tavsiye ettiğini dile getirmektedir. Yazıcı, varikoselektominin başarı oranının alternatif tedavilere göre çok daha fazla olduğunu ve hastalığın tekrarlama oranı ile komplikasyon riskini oldukça azalttığını vurgulamaktadır.
Ameliyat sürecini şu sözlerle açıklamaktadır: Kasığın biraz altından ufak bir kesi ile testis bağlantılı kord yapılarını dışarıya çıkarıyoruz. Sonrasında bu kord içerisindeki genişlemiş toplardamarları mikroskop altında görerek bağlıyoruz.
Uzman, operasyon sonrasında sperm kalitesinde düzelme görülebildiğini ancak ağrıların tamamen kesileceğinin garantisi olmadığını belirtmektedir. Erhan Ateş ise bazı durumlarda hastalığın nüks edebileceğini, bu durumda yeniden cerrahi müdahale gerekebileceğini belirtmekte ve eklemektedir: Eğer kişi varikoseli olmasına rağmen çocuk sahibi olmuş ise ve çocuk beklentisi yok ise ameliyat olmak zorunda değil.
Uzman, uzun süre ayakta kalındığında kasık bölgesinde ağrı duyan ve bir yıl korunmasız cinsel ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamayan erkeklerin üroloji uzmanına müracaat etmesini önermektedir.
Bu haber için varikosel tanısı konulan ve operasyon geçiren 27 ila 43 yaşlarındaki hastalarla görüşülmüştür. Görüşülen hastaların tamamı özel hastanede ameliyat olduklarını belirtmiştir. Kamu hastanelerinde de gerçekleştirilen varikosel tedavisi, bazı özel sağlık sigortaları tarafından karşılanmaktadır. Lakin bazı poliçeler bu hastalığın tanı ve tedavi sürecini kapsam dışında bırakmaktadır.
Gerçek ismini vermek istemeyen Altay, çocuk sahibi olmayı denedikten sonra 38 yaşında tanı aldığını ve özel bir hastanede ameliyat geçirdiğini aktarmaktadır. Üçüncü derece varikoseli bulunduğunu, tanı almadan evvel de ağrı çektiğini lakin hastalığı bilmediği için bu ağrıyı olağan sandığını söylemektedir.
Varikoselin ne olduğunu öğrendikten sonra etrafındaki bazı erkeklerin de bu süreçten geçtiğini fark ettiğini aktarmaktadır: Yani insanlar bunu konuşmaktan çekiniyor. Ameliyat olduktan sonra öğrendim ki çevremde bir dünya kişi ameliyat olmuş aslında. Herkes gizli hareket edip ufak bir operasyon geçirdim gibi şeyler söylüyormuş. Çok konuşulan bir şey olmadığı için açıkçası ona bağlamıyordum ben.
Ameliyatından bu yana yedi ay geçtiğini ve sperm sayıları ile kalitesinde artış gözlemlediğini belirtmektedir. Günlük yaşamında ağrı çekmediğini, yalnızca kendini fiziksel olarak zorladığı durumlarda ağrı hissettiğini ifade etmektedir.
Bir çocuk babası 31 yaşındaki Umut Mesci, 27 yaşındayken rutin bir doktor kontrolü esnasında tanı aldığını aktarmaktadır. Mesci, değerlerinin ortalamanın altında çıkmasının arkasından ameliyat olma kararı aldığını kaydetmektedir.
Hastalıkla ilgili daha evvel bilgisi olmadığını vurgulayan Mesci, çevresinde de varikosel olan kimseyle karşılaşmadığını söylemektedir. Mesci, hekiminin tavsiyesine uyarak tamamen iyileşene dek zorlayıcı fiziksel efordan kaçındığını aktarmakta ve ameliyat kararıyla ilgili şu değerlendirmeyi yapmaktadır: Bence böyle bir rahatsızlığı olanların en kısa sürede doktora gidip tedavi olmaları gerekiyor. Çünkü ciddi ağrılı bir süreç ve hem fiziksel olarak yaşadıkları bu sıkıntıyı yaşamamaları hem de ileride evlilik hayatlarında ya da partnerleriyle herhangi bir problem yaşamamaları açısından önemli.
Uzmanlar, her varikosel vakasında operasyon gerekmediğini de hatırlatmaktadır.
Gerçek adını paylaşmak istemeyen İlhan ise çocuk sahibi olamaması üzerine 36 yaşında tanı almış ve 38 yaşında ameliyat olmuştur. Çocuk sahibi olabilmek için eşiyle farklı yöntem ve tedaviler denediklerini, bunların sonuç vermemesi üzerine varikoselektomi ameliyatı geçirdiğini belirtmektedir.
Ameliyattan çıktıktan sonra iki gün istirahat edip sonrasında işine döndüğünü anlatmaktadır. Uzmanlara göre hastalar ameliyattan iki ile üç gün sonra normal hayatlarına dönebilmektedir. Tamamen iyileşme ve ağır fiziksel efor gerektiren işlere başlama süreci ise dört ile altı haftayı bulabilmektedir.
Uzmanlar genel üreme sağlığı bakımından sigara kullanılmamasını ve yetişkin erkeklerin düzenli üroloji muayenesinden geçmesini tavsiye etmektedir.

